"Last Man, Last Round"

 

Lt. Jock Young Chanchin

Indopui pahnina khan Kohima kha mi tlawmte chau, 1500 vêl, Royal West Kent, Assam Regiment le mi dang tlawmte in an humhim a nih.

Indopui pahninaa khan “Last Man, Last Round” thupek (order)  hi vawihni chau pekin a um a, chuonghai chu Dunkirk le Kohima-ah a nih. Kohima a order hi cancel nâwk nisienkhawm, inbiekpawna a siet leiin a thu dawngtu ding haiin an dawng ta nawa. Lieutenant ‘Jock’ Young hin Assam Regiment a ‘A’ Company hai a'n rawi a. Anni hi khaw chite Kharasom hmar tieng an um a.  An umna hmuna inthawk hin an sîr le vêla  muol le tlânghai chieng takin an hmu thei a nih.  Tui supply a'n nei ṭhaa, amiruokchu an umna hmuna lâk el thei a ni chuong nawh. Hi an umnaa inthawk hin Jessami lampui le Ukhrul lampui, an inzawmna hai chen a'n hmu thei a. Lt Young hin chuong lampui pahni hai chu a en thlak deu zing hlak.

An inkulnaa chun fâk le dâwn, tui le silaimu tamtak an siekhawla. An umna hmun chu thir daiin an inhuon bawk. Chuelkhelah, sipai platoon dangin an hung zawm a, an inkulnaa chu mi 120 an um phâk a nih. Lt Young hi hilai hmuna British Officer um sun a ni leiin a lung chu inleng ve thei ngawt a tih. A ruol danghai a biek theina umsun chu telephone a ni el ana.

Chuong chun, 27 March 1944 zingkar chun Lt Young in patrol a Ukhrul tienga a tirhai chu hung kîrin, Japan hai tam takin an umna tieng an hung pan thu a'n hril a. Sipai hai chun ṭhanghmun remin, to ṭawkin a'n lo inchân a. Zingkhawvar ier ier chun an hmêlma hai chun Kharasom lampui chu zuiin hmatieng an hung pan pei a. An hung hnai phing chun Lt Young chun thupek insuoin, sipaihai chun an hmêlma Japan hai chu an kap tah a nih. Rampui re tak el chu silai riin a khawk veng vung el. Kap thuta an um lei chun Japan hai khawm chun mak an tia, amiruokchu hmun himna hai an pan vat vat a, an ruolhai kap hluma umhai ruong ruok chu lampuia hai an zal mer mur.

Lt Young in an inkap thuhai an headquarter tieng an tlun vata, chu zo sawtnawte chun phone line chu a sie a, khawvel lien lema inthawk ṭhe thlak chu a ni zing tah. Chu an inbieknaa a thupek dawng chu a tawp chena do ding ti a nih.

Nisa a hung inding chun, Japan hai chun kul tieng chu panin an do let taa. Japan hai chu hnawt dar thei hai sienkhawm, Lt Young chun ama hnuoi chara mi, an second in command chu an chân a nih. Inthim hmain ṭum thum zet Japan haiin an hung nawr a, amiruokchu Japan hai chun an nawr hne nawh . Chuongchun, ni thum le zan thum zet an indo a. Lt Young chun a sipai hai chu an chau tah ti a hriet a, Japan hai nawrna chu an dang hne a ring ta nawa. Tui hlak an nei tlawm ta hle bawk.  A ni li ni, March ni 31 chun, sim tienga inthawka Japan sipai tamtak hung chu a zuk hmu a. Anni chu battalion dang an ni a, Sai leh Sabengtung le Bawng gari le hung inthawk an nih. Lt Young chun anni hung do dinga hung an ni ve ti a hriet a.

A umna hmuna um zing hin ieng thil ṭha am rasuok ata? Ramhnuoiah, mal takin, inrawnpui ding khawm nei lovin. A lungril chun thil indik thawa, an inkulna hmun maksana, a sipai la damhai himna dinga hmun him pan el naw chu thaw dan dang a um ta nawh ti a hriet a. Lt Young chun a sipai hotuhai a ko khâwm a. Huoisen taka an hmelma hai an lo do leiin an kuomah lawmthu a hril a nih.  Chun, an kuoma chun tawpna a hung tlung thu le, kap let ta loa vadung tieng pana inrel hmanga Kohima pan dingin a ti a. Chun, a thu tawpa chun, "Kei ruok chu hi taka hin um ka ta" tia a zuk hril chun an to chip a, sipai pakhat chun, "iengleiin am keini lai hung ve naw'ng i ta, Sahib?" tiin zawna a siem a.

“Asanchu”, tiin Lt Young chun “ka thupek dawng chu tâwp chena do ding a ni a, kei hi a tâwp tak ka ni ding a nih" tiin Lt Young chun a dawn a. Chawmkhat lung inhawi lo taka to chipa an um hnung chun, Lt Young bawk chun, "ei sipai hliemhai maksan hi thil indik a ni bawk nawa" a ti nâwk a. Chuongchun, sipaihai chun an hotupa thupek angin to ṭawkin an inrel hmang ṭan a. 

Sipai hai chun an inrel malam chun an hotupa chu an thlir zinga, Lt Young chu bunker a umin, silai hai la khawmin, grenade hai leh, sipai hliem pakhat kawla Bren silai chu pein, Japan hai chu an kap pui taa. Chuongchun, silai ri nasatak chu a hung re chip taa.

Thubel: Lt Young chanchin hi chanchin inlar he hu chu a ni nawh. Amiruokchu, sipai hotu huoisen tak el, a thupek dawng a tâwp chena, hniek phawi der loa hlen zak a nih. Ama sipai hai vêk himna dingin, a hringna chen a'n hlân a nih. Napoleon chun sakei zakhat, beram in in rawi sien, ṭi naw ningah, beram zakhat sakeiin inrawi sien, chu chu ṭing ka tih a lo ti hi Lt Young hin a thaw niin an lang. Tulai hin nasatakin ei buoi a, Lt Young anga ṭhuoitu huoisen hi ei um am? Tlangval tam tak, inpezo tak tak ei pen suoka, a ṭhuoitu, an rawituhai hi ei huoisen tawk am leh? Lt Young hi entawn ngam ei tiu. A zâm saa ei ṭhang a ni chun a'n zo sa ei nih.

Comments

Popular posts from this blog

Expectation: A lament

My forever home

Lachrymose